Czym jest calzone i czym różni się od pizzy?

Włoska kuchnia od lat zachwyca prostotą połączoną z wyrazistym smakiem. Na całym świecie znane są takie potrawy jak pizza czy makarony, jednak warto zwrócić uwagę również na mniej oczywiste specjały – jednym z nich jest calzone. To danie bywa określane mianem „pizzy na pół”, ponieważ skrywa nadzienie wewnątrz złożonego ciasta. Chrupiąca skórka i soczyste wnętrze sprawiają, że trudno mu się oprzeć, a możliwość dowolnego doboru składników czyni je wyjątkowo uniwersalnym.

Czym dokładnie jest calzone? Skąd pochodzi i czym różni się od tradycyjnej pizzy? Jakie dodatki sprawdzają się najlepiej? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz poniżej.

Calzone – definicja i pochodzenie

Calzone to klasyczne danie kuchni włoskiej, będące zamkniętą odmianą pizzy. Przyjmuje formę półokrągłego placka z ciasta drożdżowego, wypełnionego serem, warzywami, mięsem lub sosem. Po nałożeniu farszu ciasto składa się na pół i dokładnie zlepia, a następnie piecze. Dzięki temu potrawa zyskuje rumianą, chrupiącą powierzchnię i miękki, aromatyczny środek.

Korzenie calzone sięgają południa Włoch, a dokładniej Kampanii i Neapolu. Powstało jako praktyczna alternatywa dla pizzy – łatwa do przenoszenia i jedzenia bez talerza czy sztućców. Taka forma sprawiła, że szybko zyskało popularność jako pożywna przekąska uliczna, a z czasem podbiło również inne kraje.

Z czym najlepiej smakuje włoskie calzone?

Podobnie jak pizza, calzone daje ogromne pole do popisu w kwestii dodatków. Klasyczne wersje zawierają sos pomidorowy, mozzarellę i szynkę, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by sięgnąć po bardziej wyszukane składniki – sery dojrzewające, owoce morza czy grillowane warzywa. Dzięki temu calzone może być zarówno szybkim posiłkiem, jak i pełnowartościowym daniem na obiad lub kolację.

Najczęściej serwuje się je z dodatkiem sosów, które podkreślają smak nadzienia. Popularne są sosy pomidorowe i czosnkowe, a także lekkie sałatki – na przykład z rukoli, pomidorów i oliwy – które równoważą sycące ciasto.

Jakie składniki trafiają do calzone?

Choć receptura jest zbliżona do pizzy, wszystkie dodatki w calzone zostają zamknięte w cieście. Najczęściej spotykane składniki to:

• sosy: pomidorowy, beszamel, pesto,
• sery: mozzarella, ricotta, gorgonzola, pecorino,
• mięsa i wędliny: salami, szynka parmeńska, pepperoni, kurczak,
• warzywa: pieczarki, szpinak, cukinia, cebula,
• dodatki specjalne: oliwki, suszone pomidory, kapary, owoce morza.

Bogactwo możliwych kombinacji sprawia, że calzone łatwo dopasować do różnych preferencji smakowych. 

Przygotowanie calzone krok po kroku 

Domowe calzone to świetny sposób na urozmaicenie codziennego menu. Bazą jest ciasto drożdżowe, podobne do pizzy – elastyczne i sprężyste. Po wyrobieniu i wyrośnięciu dzieli się je na porcje, rozwałkowuje na okrągłe placki i układa farsz na jednej połowie. 

Po złożeniu i dokładnym zlepieniu brzegów calzone trafia do gorącego piekarnika, gdzie piecze się do uzyskania złocistego koloru. Zamknięta forma sprawia, że nadzienie pozostaje wilgotne i intensywne w smaku. 

Odmiany calzone na świecie 

Choć danie ma włoskie korzenie, doczekało się wielu interpretacji:

• Tradycyjna wersja włoska: Bazuje na prostych, lokalnych składnikach. Często podawana jest z osobnym sosem pomidorowym. 
• Calzone w stylu amerykańskim: Zazwyczaj większe i bardziej sycące. Zawiera dużą ilość sera i mięsa, a czasem bywa smażone zamiast pieczone.
• Inspiracje orientalne: W kuchniach Bliskiego Wschodu i Azji spotyka się podobne dania, np. tureckie pide, różniące się przyprawami i farszem.

Wszystkie te warianty łączy jedno – chrupiące ciasto i bogate wnętrze.

Pizza a calzone – kluczowe różnice

Pizza to otwarty placek, na którym składniki pieką się bezpośrednio w wysokiej temperaturze, często stając się chrupiące. Calzone natomiast skrywa farsz wewnątrz, dzięki czemu dodatki zachowują wilgotność i intensywny aromat.

Różni się również sposób serwowania – pizzę kroi się na kawałki, a calzone podaje w całości lub przekrojone, zwykle z sosem jako dodatkiem.

Z czym podawać calzone?

Choć samo w sobie jest sycące, calzone świetnie komponuje się z dodatkami:

• Sosy: klasyczny sos pomidorowy z bazylią, sos czosnkowy na bazie jogurtu, aromatyzowana oliwa z oliwek, sos BBQ do wersji mięsnych.
• Sałatki: rukola z pomidorami koktajlowymi, sałatka grecka, coleslaw w wersji amerykańskiej.

Calzone to danie, które łączy tradycję z wszechstronnością. Choć często porównywane do pizzy, wyróżnia się formą i sposobem przygotowania. Zamknięte ciasto sprawia, że nadzienie pozostaje soczyste, a ogromna liczba możliwych dodatków pozwala tworzyć niezliczone warianty smakowe. To propozycja idealna zarówno na szybki posiłek, jak i domową kolację w stylu włoskim.

Przepis na oryginalne calzone (1 duży pieróg)

Składniki ciasta:

• 200 g mąki pszennej (typ 450 lub 500)
• 7 g suchych drożdży (lub 15 g świeżych)
• 120 ml letniej wody
• 1 łyżka oliwy z oliwek
• ½ łyżeczki soli
• ½ łyżeczki cukru

Nadzienie:

• 3–4 łyżki gęstego sosu pomidorowego (passata lub sos do pizzy)
• 60 g salami, pokrojonego w cienkie plasterki lub półplasterki
• 3–4 łyżki kukurydzy konserwowej
• 60 g mozzarelli, starte lub porwane
• 40 g sera cheddar, startego
• ½ łyżeczki suszonego oregano
• ½ łyżeczki suszonej bazylii
• szczypta pieprzu
• opcjonalnie: szczypta chili lub papryki ostrej

Dodatkowo:

• 1 łyżka oliwy  lub 1 żółtko (do posmarowania)
• mąka do podsypania blatu
• nasiona sezamu do posypania (opcjonalnie) 

Na początek przygotuj ciasto. Do miski wsyp drożdże i cukier, wlej letnią wodę, wymieszaj i odstaw na 5 minut. Dodaj mąkę, sól i oliwę, a następnie zagnieć elastyczne, gładkie ciasto. Przykryj ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na około 45–60 minut, aż podwoi objętość.

Następnie przygotuj nadzienie. W miseczce wymieszaj sos pomidorowy z oregano, bazylią i pieprzem. Ser zetrzyj na tarce, salami pokrój, kukurydzę odsącz.

Wyrośnięte ciasto przełóż na lekko oprószony mąką blat i rozwałkuj na okrągły placek o średnicy około 28–30 cm. Na jednej połowie rozsmaruj sos pomidorowy, zostawiając wolny brzeg. Następnie ułóż salami, kukurydzę oraz oba sery.

Przykryj nadzienie drugą połową ciasta i dokładnie zlep brzegi, zawijając je do środka lub dociskając widelcem. Wierzch posmaruj oliwą lub roztrzepanym żółtkiem i ewentualnie posyp nasionami sezamu.

Piekarnik nagrzej do 220°C (góra–dół). Calzone przełóż na blaszkę wyłożoną papierem do pieczenia i piecz przez 18–22 minuty, aż skórka będzie złocista i chrupiąca.

Po wyjęciu z piekarnika odczekaj 2–3 minuty. Podawaj gorące, najlepiej z dodatkowym sosem pomidorowym lub czosnkowym.

Połączenie mozzarelli i cheddara daje idealny balans – mozzarella zapewnia ciągnący efekt, a cheddar intensywny, serowy smak. Jeśli lubisz ostrzejsze nuty, dodaj pikantne salami lub odrobinę chili.

 Smacznego!